صفحه مناسب براي چاپگر

مقالات و گزارشها

دارورسانی به مغز به کمک نانوژل‌های اصلاح شده

  تاریخ خبر : 1391/12/28

پژوهشگران داروسازی دانشگاه علوم پزشکی تهران و زنجان با استفاده از نانوژل‌های دارورسان، موفق به بهینه‌سازی دارو درمانی ‏تومورهای مغزی شدند.

پژوهشگران داروسازی دانشگاه علوم پزشکی تهران و زنجان با استفاده از نانوژل‌های دارورسان، موفق به بهینه‌سازی دارو درمانی ‏تومورهای مغزی از رهگذر بهبود نفوذ داروی متوترکسات به سیستم اعصاب مرکزی شدند. آنان توانستند به کمک این نانوژل‌ها دارو را به ‏صورت هدفمند و با دوز کمتر و در نتیجه با اثرگذاری بیشتر و عوارض جانبی کمتر به مغز برسانند.‏

ویژگی‌ها و پیچیدگی‌های خاص مرتبط با سیستم اعصاب مرکزی سبب شده است که با وجود پیشرفت‌های فراوان در عرضه و توسعه ‏سامانه‌های دارورسانی به این سیستم، هنوز شاهد عدم درمان مناسب بسیاری از بیماری‌های مغز و اعصاب در جهان باشیم. مغز به عنوان ‏مهمترین ارگان حیاتی بدن از سیستم‌های حفاظتی بسیار پیشرفته‌ای برخوردار است. از خارج، جمجمه و از داخل، دو سد فیزیولو‍ژیکی خونی-‏مغزی و خونی- مایع مغزی نخاعی این نقش حفاظتی را به عهده دارند. این دو سد فیزیولوژیک، سیستم عصبی مرکزی را از محیط اطراف ‏جدا می‌سازند و ورود و خروج ترکیبات مختلف از جمله داروها به مغز را کنترل می‌کنند. لنفوم‎ ‎اولیه سیستم‎ ‎عصبی‎ ‎مرکزی نوع خاصی از ‏سرطان مغزی است که در این مطالعه مورد نظر بوده است. برداشتن بافت سرطانی از طریق عمل جراحی به دلیل عمق تومور معمولا موفقیت ‏آمیز نیست و دارو درمانی همچنان مهمترین روش مقابله با این بیماری است.‏

filereader.php?p1=main_afe93625e18e6786e
شکل 1. ساختار شماتیک سد خونی-مغزی

این تحقیقات نیز با هدف طراحی فرمولاسیون جدیدی بر پایه نانو ژل برای داروی ضد سرطان متوترکسات انجام گرفت تا امکان ‏دارورسانی را به صورت هدفمند و با دوز کمتر و در نتیجه با اثرگذاری بیشتر و عوارض جانبی کمتر به مغز ایجاد کند. دکتر امیر آزادی ‏دانشجوی دکتری تخصصی فارماسیوتیکس دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی تهران، در این رابطه افزود: «هدف کلی این مطالعه ‏بهینه‌سازی دارو درمانی تومورهای مغزی از رهگذر بهبود نفوذ داروی متوترکسات به سیستم اعصاب مرکزی بوده است که در همین راستا به ‏بررسی خواص نانوذرات هیدروژلی برای کمک گرفتن از این نانوماده مفید برای تحقق این امر پرداخته شد.»‏

نانوذرات هیدروژلی یا به عبارت بهتر نانوژل‌ها (‏Nanogels‏) خانواده‌ای از سیستم‌های نانوذره‌ای هستند که با بروز توامان ویژگی‌های ‏مربوط به هیدروژل‌ها و نانوذرات، جایگاه خاصی را برای خود در بین سایر سامانه‌های دارورسانی ایجاد کرده‌اند. بنابراین می‌توان از خصوصیاتی ‏مانند آب دوستی، انعطاف پذیری، تنوع در عملکرد، قابلیت بالای جذب آب و زیست سازگاری هیدروژل‌ها در کنار ویژگی‌هایی مانند بالا بودن ‏مدت حضور در گردش خون و توانایی دسترسی فعال و یا غیر فعال به بافت هدف و سایر قابلیت‌های نانوذرات، به طور همزمان سود جست.‏

آزادی در ادامه گفت: «در این مطالعه یک روش راحت و قابل دسترس برای ساخت نانوژل‌های حامل متوترکسات طراحی ‏شد. بهینه‌سازی و ارزیابی آن با موفقیت از طریق نگرش بهینه‌سازی چند هدفی (‏multi-objective optimization‏) با در نظر گرفتن ‏اندازه نهایی ذرات، شاخص پراکندگی (‏poly dispersity index‏)، کارایی بارگذاری و ظرفیت بارگذاری دارو به عنوان متغیر وابسته، انجام ‏پذیرفت. پارامترهای بارگذاری دارو در دامنه قابل قبول به دست آمد. یکسری از تست‌های ارزیابی برون تن شامل بررسی اندازه ذره، توزیع ‏اندازه ذره‌ای و بار سطحی، بررسی مورفولوژی، ارزیابی شیمیایی و بررسی آزادسازی دارو بر روی نانوژل‌های تهیه شده انجام شد و در کل ‏مناسب بودن نانوژل‌ها برای دارورسانی به سیستم اعصاب مرکزی تأیید شد. علاوه‌بر این نانوژل‌ها رفتار آزادسازی برون تن قابل قبولی را ‏ارائه دادند.»‏

filereader.php?p1=main_74868f0efb8bda155
شکل 2. مکانیسم‌های عبور داروها از سد خونی-مغزی

آزادی در رابطه با مکانیزم عملکرد این نوع دارو رسانی افزود: «نانوذرات هیدروژلی با بروز توامان ویژگی‌های مربوط به هیدروژل‌ها و ‏نانوذرات، جایگاه خاصی را برای خود در بین سایر سامانه‌های دارورسانی ایجاد کرده‌اند. اگر‎ ‎چه‎ ‎سازوکار‎ ‎انتقال‎ ‎نانوذرات‎ ‎حامل‎ ‎دارو‎ ‎از سد ‏خونی-مغزی هنوز‎ ‎کاملاً‎ ‎روشن‎ ‎نشده‎ ‎است، اما‎ ‎به‎ ‎نظر می‌رسد‎ ‎که‎ ‎بعد‎ ‎از‎ ‎تزریق‎ ‎به‎ ‎جریان‎ ‎خون‎ ‎و‎ ‎اتصال با‎ ‎آپولیپوپروتئین‌ها، نانوژل‌ها ابتدا‎ ‎به‎ ‎سلول‌هاى‎ ‎اندوتلیال مویرگ‌هاى‎ ‎مغز‎ ‎متصل می‌شوند‎ ‎و‎ ‎به دنبال‎ ‎آن از‎ ‎طریق‎ ‎اندوسیتوز (با‎ ‎واسطه‎ ‎گیرنده‌ها) وارد سلول‌هاى‎ ‎اندوتلیال می‌شوند‎. ‎این‎ ‎محتمل‌ترین سازوکار‎ ‎مطرح‎ ‎است.»‏

به گفته آزادی این طرح در صورت حصول نتایج قابل قبول در مراحل بعدی می‌تواند به عنوان قدم اول در دارورسانی هدفمند انواع داروها ‏با فرمولاسیون بر پایه نانوژل به سیستم اعصاب مرکزی برای درمان بیماری‌های مرتبط با این سیستم باشد. نتیجه حاصل علاوه‌بر افزایش ‏اثرگذاری می‌تواند به کاهش چشمگیر عوارض جانبی دارو منجر گردد.‏

تحقیقات حاضر مربوط به قسمت برون تن و مطالعات آزمایشگاهی است که در آزمایشگاه بیوفارماسی و فارماکوکینتیک دانشکده ‏داروسازی دانشگاه علوم پزشکی تهران به انجام رسیده است. به گفته آزادی مطالعه درون تن (مطالعات حیوانی) نیز در حال پیگیری بوده و ‏تقریباً رو به اتمام است. همچنین مدل‌سازی رفتار نانوذرات در محیط درون تن در قالب فرصت مطالعاتی خارج از کشور برنامه‌ریزی شده است.‏

نتایج این تحقیقات که به‌وسیله‌ی دکتر امیر آزادی و همکاران وی از دانشگاه علوم پزشکی تهران و زنجان صورت گرفته است، در مجله ‏Carbohydrate Polymers‏ (جلد 90، شماره 1، 1 سپتامبر 2012) منتشر شده است. شایان ذکر است که این مقاله، به عنوان یکی از ‏مقالات برگزیده هیجدهمین جشنواره علوم پزشکی رازی سال 1391 است. علاقه‌مندان می‌توانند متن کامل مقاله را در صفحات 462 تا 471 ‏همین شماره مشاهده نمایند. ‏

لينك هاي مرتبط

. پرخواننده ترين مطلب در مقالات و گزارشها:
   تخريب آلاينده‌هاي رنگي با نانوذرات TiO2

دارورسانی به مغز به کمک نانوژل‌های اصلاح شده | 0 نظر
نظرات متعلق به فرستنده ميباشند. مسؤوليت محتواي آنها برعهده فرستنده است.




انتخاب زبان
زبان دلخواه:



صفحات


مقالات و گزارشها


اخبار جدید

Home Page | About us | Contact us | Site Map 

  تعداد بازدید : 909255
©2008 Ferdowsi University Of Mashhad.